Wanderausstellung: Porträt einer Grenz.Fluss.Landschaft | Wystawa wędrowna: Odra-Cuts. Portret krajobrazu rzeki granicznej
1
Ausstellung: Götz Lemberg. Oder-Cuts | Götz Lemberg. Albo Odra

Stationen der Wanderausstellung | Stacje wystawy wędrownej

Im Strom der Oder spiegeln sich die seit Jahrhunderten ständigen Veränderungen unterliegende Natur und eine interessante, oft komplizierte, manchmal schwierige und immer noch emotionsgeladene Geschichte. Auf den beiden Ufern treffen sich die Peripherien der übernationalen dynastischen Verbindungen: der Piasten, Luxemburger, Hohenzollern und Habsburger. Die Vergangenheit und die Gegenwart des Oderlands, die Schickale der Einwohner sowie die sich gegenseitig durchdringenden Traditionen bilden einen eigentümlichen kulturellen Palimpsest. Nach dem Beitritt Polens zur Europäischen Union hörte die Oder auf, eine Demarkationslinie, ein Fluss an den Peripherien zu sein; sie befand sich nun in der Mitte Europas als Fluss, der zwei Länder verbindet: Polen und Deutschland.

Götz Lemberg: Oder-Cuts. Foto: © Götz LembergGötz Lemberg: ODER-CUTS. © Götz Lemberg

Die Oder – breit, majestätisch, langsam – umspannt wie die Wirbelsäule eines Organismus heutige polnische und deutsche Gebiete – die vorpommerschen und hinterpommerschen Felder, die großpolnischen und brandenburgischen Wiesen, die niederschlesischen und sächsischen Wälder – und verdeutlicht in ihrer Vielfalt die Homogenität der Landschaft. Seit Jahrhunderten als wichtiger Verkehrsweg bekannt, ist sie heute ein Paradies für Kanufahrer, während die entlang ihrer Ufer führenden Wege allgemein als Radlerparadies bezeichnet werden. Das Oderland überrascht stets mit seinem Naturreichtum, bietet nicht nur attraktive Naturerlebnisse, sondern auch eine Fülle an Zeugnissen menschlicher Aktivität, mannigfaltige zivilisatorische und kulturelle Ablagerungen.

Die Wanderung entlang des mittleren und unteren Oderlaufs, von der Mündung der Lausitzer Neiße zum Stettiner Haff, wurde zu einer künstlerischen Herausforderung für den in Frankfurt am Main geborenen, in Berlin lebenden Künstler Götz Lemberg, der sich gern mittels Lichtinstallationen und Fotografie artikuliert und originelle Porträts von zwei anderen Flüssen: Havel und Spree geschaffen hat. Das auf der Ausstellung präsentierte Porträt der Oder als Grenzfluss ist eine Begegnung mit der individuellen Sensibilität des Künstlers, seiner persönlichen Sicht auf Geschichte und Erinnerung, formuliert mithilfe von Bildern und künstlerischen Ausdrucksmitteln.

Nach umfangreichen Recherchen in der Region verbrachte der Künstler über zehn Tage auf einer Bootsfahrt von Eisenhüttenstadt nach Stettin. Er besuchte unter anderem das hanseatische Frankfurt an der Oder und dessen polnischen Vorort Słubice, den berühmten Fortifikationskomplex Festung Küstrin sowie die Festungsfront Oder-Warthe-Bogen, aber auch Lebus – eines der ersten Bistümer in der Mark; darüber hinaus Schwedt/Oder und Krajnik Dolny, Mescherin und Gryfino, die malerische Stadt Gartz und schließlich die Hafenstadt Stettin, wo die Gewässer der Westoder zu den inneren Meeresgewässern gehören. Alle Arbeiten, ohne den ihnen vom Autor zugeschriebenen genauen Standort, fügen sich zu einer eigenartigen Synthese der Oderlandschaft auf ihren beiden Ufern zusammen. Über 150 Werke wurden sorgfältig für die Stettiner Ausstellung ausgewählt – ein fotografisches Panorama des Flusses hat Mosaikcharakter, ist eine konstruierte Wirklichkeit, ein Spektakel der Illusionen.

Götz Lemberg spielt mit dem Betrachter, der Dialog des Künstlers mit dem Empfänger beschränkt sich nicht auf eine zeitgenössische, fotografische Interpretation der Tradition der europäischen Landschaftsmalerei. Sein Interesse gilt der gemeinsamen deutsch-polnischen Erinnerung, ihren verschiedenen Spuren und der Frage, auf welche Weise Geschichte die Gegenwart prägt, sich mit ihr verbindet, zu ihrem Teil wird. Die Fantasie des Betrachters unmerklich anregend, stößt Lemberg Diskussionen über die Einzigartigkeit der Landschaft des Oderlands an. Mit der Neugierde eines Entdeckers, der Ernsthaftigkeit eines Forschers, der Fähigkeit zu sehen und der Sensibilität eines Künstlers analysiert er den mitteleuropäischen Dialog zwischen dem Lokalen und dem Universellen. Er weist auf die visuellen Spuren verschiedener historischer, politischer, wirtschaftlicher, sozialer und mentaler Verstrickungen der Gegenwart hin und stellt Fragen nach der Identität der Region, provoziert Gedankenketten, die sich mit persönlichen Lebenserfahrungen der Betrachter decken. Indem er darauf verzichtet, seinen Werken Titel zu geben, weckt er Appetit auf ein grenzüberschreitendes Gespräch über die Oder, das heutige Grenzland und seine Bewohner.

Dariusz Kacprzak

 

Götz Lemberg: Oder-Cuts. Foto: © Götz LembergGötz Lemberg: ODER-CUTS. Foto: © Götz Lemberg


TW nurcie Odry przeglądają się trwająca od wieków, podlegająca nieustannym zmianom natura oraz interesująca, często skomplikowana, wciąż budząca emocje historia. Na obu jej brzegach spotykają się peryferie ponadnarodowych związków Piastów, Luksemburgów, Hohenzollernów i Habsburgów. Przeszłość i współczesność Nadodrza, dzieje jego mieszkańców oraz wzajemnie przenikające się tradycje tworzą swoisty palimpsest kulturowy. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej – Odra przestała być linią demarkacyjną, rzeką na peryferiach, znalazła się w środku Europy, jest rzeką łączącą dwa kraje, Polskę i Niemcy.

Odra – szeroka, majestatyczna, powolna – spina jak kręgosłup organizmu dzisiejsze polskie i niemieckie ziemie – przedniopomorskie i pomorskie pola, wielkopolskie i brandenburskie łąki, dolnośląskie i saskie lasy – podkreślając w swej różnorodności jednolitość pejzażu. Jest znanym od wieków, ważnym szlakiem komunikacyjnym, stanowi dzisiaj raj dla kajakarzy, wiodące wzdłuż jej brzegów ścieżki powszechnie określa się jako idealne dla rowerzystów. Nadodrze dostarcza atrakcyjnych doznań przyrodniczych, jest pełne świadectw aktywności człowieka, rozmaitych cywilizacyjnych i kulturowych nawarstwień.

Wędrówka wzdłuż środkowego i dolnego biegu Odry, od ujścia Nysy Łużyckiej do Zalewu Szczecińskiego, stała się wyzwaniem artystycznym Götza Lemberga – urodzonego we Frankfurcie nad Menem, osiadłego w Berlinie artysty, chętnie wypowiadającego się za pośrednictwem instalacji świetlnych oraz fotografii, twórcy oryginalnych portretów także dwu innych rzek: Haweli i Szprewy. Prezentowany na wystawie portret krajobrazu rzeki granicznej jest spotkaniem z indywidualną wrażliwością twórcy, jego osobistym przekazem poświęconym historii i pamięci, sformułowanym przy pomocy obrazów i artystycznych środków ekspresji.

Po szeroko zakrojonych badaniach w regionie artysta spędził kilkanaście dni w podróży łodzią z Eisenhüttenstadt do Szczecina. Odwiedził m.in. hanzeatycki Frankfurt nad Odrą i jego polskie przedmieście – Słubice, słynny zespół fortyfikacji – twierdzę Kostrzyn oraz Międzyrzecki Rejon Umocniony, a także Lebus – jedno z pierwszych marchijskich biskupstw, również Schwedt/Oder i Krajnik Dolny, Mescherin i Gryfino, malownicze Gartz, wreszcie portowy Szczecin, gdzie wody Odry Zachodniej przynależą do wewnętrznych wód morskich. Wszystkie prace, bez przypisanej przez autora precyzyjnej lokalizacji, składają się na syntezę krajobrazu Odry na obu jej brzegach. Obejmująca ponad 150 starannie wybranych na wystawę dzieł, fotograficzna panorama rzeki Götza Lemberga ma charakter mozaikowy – to rzeczywistość skonstruowana, spektakl złudzeń.

Gra artysty z widzem, jego dialog z odbiorcą nie ogranicza się do współczesnej, fotograficznej interpretacji tradycji europejskiego malarstwa pejzażowego. Artystę interesują wspólna, polsko-niemiecka pamięć, rozmaite jej ślady oraz to, w jaki sposób historia wpisuje się we współczesność, łączy z nią, staje się jej częścią. Niepostrzeżenie zawładając wyobraźnią widza, Götz Lemberg inicjuje dyskusję o wyjątkowości Nadodrza. Artysta z ciekawością odkrywcy, powagą badacza, umiejętnością wrażliwego spojrzenia analizuje środkowoeuropejski dialog tego, co lokalne, z tym, co uniwersalne. Dostrzegając wizualne tropy rozmaitych historycznych, politycznych, ekonomicznych, społecznych, mentalnych uwikłań współczesności, stawia pytania o tożsamość regionu, prowokuje łańcuchy myśli, u każdego nakładające się na osobiste życiowe doświadczenia. Poprzez rezygnację z nadania tytułów swoim pracom zaostrza apetyt na transgraniczną rozmowę o Odrze, współczesnym pograniczu oraz jego mieszkańcach.

Dariusz Kacprzak

Kurator/Kurator

  • Dr./dr Dariusz Kacprzak

 

Götz Lemberg: ODER-CUTS. Foto: © Götz LembergGötz Lemberg: ODER-CUTS. © Götz Lemberg


Ausstellungskatalog | Katalog wystawy

Buchcover: Götz Lemberg: ODRA CUTS | ALBO ODRAZur Ausstellung erscheint ein dreisprachiger (deutsch-polnisch-englischer) Katalog mit kritischen Beiträgen zu Götz Lembergs Werk und einem Gespräch mit dem Künstler, veröffentlicht in der Edition Braus Berlin. | Wystawie towarzyszy trójjęzyczny (polsko-niemiecko-angielski) katalog, zawierający eseje krytyczne dotyczące twórczości Götza Lemberga oraz zapis rozmowy z artystą (Edition Braus Berlin)

Eine Ausstellung realisiert durch:
Wystawa została zrealizowana przez:

Partner/partnerzy

 

Finanzielle Unterstützung des Projekt/patronat honorowy:

Logo: Jahresthema 2022: Pommern. Jenseits der Strände

 

Die Ausstellung wurd 2022 im Rahmen des Jahresthemas 2022: Land in Sicht. POMMERN jenseits der Strände des Deutschen Kulturforums östliches Europa gezeigt.

Das Kulturforum wird gefördert von der Beauftragten der Bundesregierung für Kultur und Medien

_______________________________________

Aktuelle Stationen der Wanderausstellung | Aktualne stacje wystawy wędrownej

18. April bis 30. Oktober 2024 | 18 kwietnia do 30 października 2024
Brüssel/Bruksela
Museum für Bürgerliche Kunst im Alten Rathaus Breslau | Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Starym Ratuszu Wrocław
Eröffnung/otwarcie: Mittwoch, 17. April 2024 | Środa, 17 kwietnia 2024 r.

nach oben
_______________________________________

 

Frühere Stationen | Wcześniejsze stacje

 

16. September bis 30. November 2023
Breslau/Wrocław
Museum für Bürgerliche Kunst im Alten Rathaus Breslau | Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Starym Ratuszu Wrocław
Eröffnung/otwarcie: Freitag, 15. September 2023 | Piątek, 15 września 2023 r.

21. April bis 18. Juni 2023 | 21 kwietnia do 18 czerwca 2023 r.
Potsdam | Poczdam
Haus der Brandenburgisch-Preußischen Geschichte | Dom Historii Brandenbursko-Pruskiej
Eröffnung/otwarcie: Donnerstag, 20. April 2023 | czwartek, 20 kwietnia 2023 r.
Finissage/finisaż: Sonntag, 18. Juni 2023 | niedziela, 18 czerwca 2023 r.

18. Juni bis 26. März 2023 | 18 czerwca do 26 marca 2023 r.
Greifswald
Pommersches Landesmuseum | Muzeum Pomorza
Eröffnung/otwarcie: Donnerstag, 17. November 2022 | czwartek, 17 listopada 2022 r.

11. Juni bis 9. Oktober 2022 | 11 czerwca - 9 października 2022 r.
Stettin | Szczecin
Nationalmuseum | Muzeum Narodowe
Eröffnung/otwarcie: Freitag, 10. Juni 2022 | piątek, 10 czerwca 2022